حجت الاسلام مروارید: حوزه های علمیه به «سلامت روان» توجه ویژه داشته باشند

folder_openاخبار
commentبدون دیدگاه

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با اشاره به مشکلات زوجین طلبه که استمرار آن، سبب افت تحصیلی و کاهش کیفیت زندگی آنها می شود، خواستار توجه ویژه حوزه های علمیه به «سلامت روان» و «سلامت معنوی» شد.

نشست «روان درمانی در ایران، چالش ها و ضرورت ها» به همت هیئت اندیشه ورز دین، سلامت و سبک زندگی معاونت پژوهش حوزه علمیه خراسان برگزار شد.

در این نشست، حجت الاسلام و المسلمین احمد مروارید، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی و حجت الاسلام و المسلمین مسلم داوودی نژاد، دکترای روانشناسی و مشاور خانواده به بیان دیدگاه های خود پرداختند.

در ابتدای جلسه، دکتر مروارید سخن با بیان نمونه هایی از مشکلات مبتلابه طلاب بیان داشت: در میان طلاب، گاه با رخداد بعضی از پدیده‌ها، شاهد افت راندمان درسی هستیم درحالیکه طلبه به جهت استعدادهای علمی دچار نقصان نیست.

او افزود: این مشکل به این جهت بروز کرده است که به جهت مسائل درونی به مشکل برخورده است و نمی تواند از وقت خود درست استفاده کند و بدین ترتیب از تحصیل و تهذیب دور می افتد و دچار اختلال می گردد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی گفت: همچنین شاهد هستیم بین زوجین طلاب مشکلاتی وجود دارد و همین مشکلات و حل نشدن آنها سبب افت تحصیلی و کاهش کیفیت زندگی ایشان می شود. لذا بحث سلامت معنوی و سلامت روان، بحثی بسیار مهم است و شایسته است در حوزه های علمیه توجهی ویژه به آن شود.

او به مسئله تاثیر معنویت در سلامت روان اشاره کرد و ادامه داد: به طور مثال فردی که دچار وسواس است به سبب درگیری با این مساله و صرف انرژی، هنگام نماز نمی تواند با مفهوم آن ارتباط برقرار کند. این نظریه ایست که به آن اقتصاد روانی می گویند. وقتی در موقعیتی بیش از اندازه انرژی روانی صرف کنیم در موقعیتی دیگر دچار کمبود انرژی روانی خواهیم شد.

مروارید سپس سلامت روان را اینگونه تعریف کرد: انسانی که بتواند انرژی روانی خود را در جهت مطلوب به کار بگیرد دارای سلامت روان است.

او اضافه کرد: تصور غلطی وجود دارد مبنی بر این که انسان سالم دچار احساسات منفی نمی شود. باید دانست رفتار فرد در مواجهه با احساسات منفی و در واقع نحوه کنترل احساسات نشان دهنده میزان سلامت خواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در بخشی دیگر از سخنانش به ضرورت های مساله تربیت روان درمان گر پرداخت و گفت: در بعد عملی باید بین طلاب فاضل روان درمانگر تربیت شود و این یک ضرورت است. همیشه توصیه های بزرگان و ریش سفیدان حلال مشکلات نیست. مداخله در امور روانی فراتر از توصیه هاست.

او به تشریح رویکردهای مختلف در حوزه روان درمان گری پرداخت و گفت: روان درمانی، رویکردها و شاخه های مختلفی دارد، روان درمانی کودک، زوج درمانی، اعتیاد از جمله نمونه هایی از شاخه های روان درمانی هستند. اما آنچه بیش از هرکدام، به جهت کمتر بودن زمان و کمتر بودن هزینه مشهور شده است رویکرد CBT یا رویکرد شناختی-رفتاری است. اما رویکرد مهم دیگری هست به نام روان درمانی تحلیلی که از آن به روانکاوی تعبیر می شود و اصولا در همه جای جهان تصور غلطی از آن دارند و این روش را منحصر در هیپنوتیزم یا تسلط روان کاو بر ناخودآگاه فرد می دانند که همگی تصورات عامیانه از روان درمانی تحلیلی است.

مروارید تصریح کرد: اساس روان درمانی تداعی آزاد و مبتنی بر گفتگو با مراجعه کننده است. روان کاو با گفتگوی با مراجع خود می تواند از لابلای سخنان او پازل شخصیتی فرد را بسازد و بر اساس آن، او را راهنمایی کند.

جهات مفید بودن تربیت روان درمان گر در حوزه

او همچنین گفت: بسیاری از طلاب به مشاوره های خارج از فضای حوزه اعتماد نمی کنند همچنین مشاورها و روان درمان گران اساسا تصور درستی از زندگی طلبگی ندارند. از طرف دیگر همچنان روحانیون مورد اعتماد مردم و محل رجوع هستند و برای حل مشکلات خود با روحانیون مشورت می کنند. لذا نیاز به تربیت روان درمان گر و نیروی متخصص در این حوزه واقعا حس می شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی سپس شرایط لازم برای روان تحلیل گر را برشمرد و گفت: اولا؛ فرد باید خود تحلیل شخصیت شده باشد. جالب است که بدانید برخلاف تصور عموم، روان کاوان بزرگ دنیا روان کاوی شده اند، شخص تا به جنبه های روانی خود آگاهی نداشته باشد نمی تواند کسی را راهنمایی کند.

او ادامه داد: ثانیا؛ باید تئوری های مربوط به این دانش را خوب بداند و تسلط کافی بر نظرات داشته باشد. ثالثا؛ استاد راهنما یا سوپروایزر، رابطه بین روان درمان گر و مراجع گاه به شدت عمیق می شود و نیاز به چشم سومی است که ناظر بر این فرآیند باشد.

مروارید اضافه کرد: اما نکته ای که در روند تربیت روان درمان گر در جهان از آن غفلت می شود، التزام روان درمان گر به اخلاق است. در هرمرتبه ای ضمانت اجرایی در رعایت اخلاق روان درمانی، اعتقادات اخلاقی فرد است.

او بیان داشت: از مشکلاتی که بسیار با آن مواجه هستیم، عدم التزام به اخلاق است که گاه منجر به بروز مفاسد در این حوزه و حتی تشکیل پرونده های قضایی نیز می شود.

در ادامه این نشست، دکتر مسلم داوودی نژاد به بیان نظرات خود در این حوزه پرداخت و با تمرکز بر خصوصیات مشاور از منظر دین، از تفاوت نگرش اسلام و اندیشه غربی درباره مشورت و مشاوره سخن گفت.

او این خصوصیات را چنین برشمرد:

  1. متخصص بودن: مشکلی که اکنون با آن مواجه هستیم کثرت مشاور و تخصص پایین آنهاست و این نقیصه باید رفع شود چرا که منجر به مشکلات عدیده ای می شود در حالیکه قرار بود مشکلی حل شود!!
  2. توانایی در ایجاد ارتباط عاطفی با دیگران: قانون اعتماد سازی بسیار مهم است.
  3. خلوص، مشاور باید انگیزه های خود را مورد بررسی قرار دهد، اما این نکته در غرب شاید کمتر دیده می شود. هرچند نظامات اخلاقی ای دارند اما رعایت نمی شود.
  4. حلم و بردباری: مشاور با انسان های متفاوتی روبرو می شود و تضادهای فرهنگی، اعتقادی و… می توانند عامل تنش باشند.
  5. توانایی ادامه مشاوره و شهامت پی گیری مسائل و مشکلات تا مرحله حل آن
  6. رازداری: محرمانه نگه داشتن تمام اطلاعات مربوط به مراجع بسیار ضروری است.
  7. نقش الگویی: مراجع به تقلید از مشارو می پردازد، برخی عقاید و نگرش ها او را به عنوان عقاید و نگرش های خود تلقی می کند. مشاور باید از ارزشها و رفتارهایش و صحت آن ها کاملا آگاه باشد.
  8. احترام به همکاران
  9. خودآگاهی: مشاور باید محدودیت ها و توانایی های خود را بداند

این مشاور خانواده گفت: نکته آخر محل افتراق اندیشه غربی و اندیشه اسلامی است. جای خالی معنویت و اخلاق در ادبیات روان کاوی غربی بسیار حس می شود. در احادیث بسیار آمده است که با دانشمندان صالح مشورت کنید.

او ادامه داد: باید بدانیم راه نجات دین است، سلامت روان یعنی آرامش و بدون دین محقق نمی شود. مشکل این است که سلامت روان در غرب به سلامت روان در این دنیا خلاصه شده است. نگاهی که سبک اسلامی و غربی به مقوله آرامش و سلامت روان دارند متفاوت است خصوصا در ادبیات دینی مفهومی عالی مانند رضایت به رضای خداوندی وجود دارد که اساس آرامش در زندگی است.

برچسب ها: , ,

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست