نشست علمی بررسی فقهی فرآورده های حلال

folder_openاخبار
commentبدون دیدگاه

آیت الله مروارید: فقه جواهری که گفته می شود روش استنباط است. استنباط روشی دارد که نوعا مربوط به موضوع خاصی نیست. لذا فقه جواهری مربوط به موضوعات خاص نیست. اساس کار ما امروز هم فقه جواهری است. مساله ما موضوع شناسی است. موضوعاتی است که باید آشنا باشیم و حکم آنها را از طریق فقه بدست بیاوریم

به مناسبت هفته وحدت حوزه و دانشگاه نشستی علمی با حضور آیت الله مهدی مروارید عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان و جمعی از اساتید دانشگاه به اهتمام هیئت اندیشه ورز دین، سلامت و سبک زندگی برگزار گردید.

این نشست با توجه به موضوع درس خارج فقه حضرت آیت الله مروارید پیرامون بررسی زوایا و ابعاد مختلف مساله فرآورده های حلال با حضور متخصصان تغذیه، صنایع غذائی و داروسازی برگزار شد.

گزارش مشروح این نشست به شرح ذیل است:

  حجت الاسلام روحانی دبیر هیئت اندیشه ورز دین، سلامت و سبک زندگی:

از سال ۹۷ این هیئت اندیشه ورز آغاز به کار کرد. در حوزه دین و سلامت کارگروه هایی تعریف کردیم که از این میان، فقه سلامت کارگروه بسیار فعالی در این چند سال بوده است. البته باید در نظر داشت که سلامت اعم از مسائل پزشکی، دارو و غذا و .. است. در ادامه فعالیت های علمی در این زمینه، از سال ۹۸ پیشنهاد شد که دروس خارج فقه در حوزه سلامت اتفاق بیفتد و آیت الله مروارید از اولین کسانی بودند که مبحث سقط جنین را در دروس خارج فقه سلامت آغاز کردند. از سال تحصیلی جدید نیز ایشان مساله اطعمه و اشربه یا فرآورده های غذایی حلال را در دستور کار قرار دادند.

  نشست امروز به بهانه هفته وحدت حوزه و دانشگاه برگزار گردیده است. از نمونه های بارز وحدت حوزه و دانشگاه این است که اساتید حوزه و دانشگاه برسر یک میز بنشینند و با یکدیگر گفتگو کنند. در هیئت اندیشه‌ورز بنا داریم پیش از ورود به موضوعات جدید از کارشناسان متخصص استفاده کنیم تا موضوع شناسی خوبی انجام شود تا به حکم خوب هم منجر شود.

حجت الاسلام سید مسعود مرتضوی مدیر هیئت اندیشه ورز دین، سلامت و سبک زندگی:

حضرت آیت الله مروارید با آغاز دروس خارج فقه سلامت دلگرمی بزرگی هستند برای افرادی که قصد آغاز این راه را دارند. همواره بحث های نظری درباره وحدت حوزه و دانشگاه گفته و تبدیل به گفتمان شده است. اما دغدغه هیئت های اندیشه ورز حرکت به سمت تطبیق این نظریه است که آن ارتباط وثیق بین حوزه و دانشگاه می باشد. در این سالها در دروس خارج که پیرامون موضوعات جدید هستند اساتید دیگری هم به دروس خارج پرداخته اند. دغدغه ما این است که چگونه زبان فقهی در متون حوزوی را تبدیل به ادبیات همه فهم برای مخاطب غیر حوزوی کنیم که جامعه مقلدان مراجع هستند. حضرت آیت الله سیستانی رساله ای را مورد تایید قرار دادند با عنوان فقه برای غرب نشینان. وقتی به موضوعات این رساله توجه میکنیم میبینیم که به موضوعات جدید توجه شده از جمله فرآورده های غذایی. بحثی که هم اکنون آیت الله مروارید مشغول هستند مساله آبزیان و احکام مربوط به آن است بر اساس کتاب جواهر الکلام است. این بحث نیاز به موضوع شناسی دارد. قصد داریم که نسبت به مباحث آینده ارتباطاتی با اساتید در موضوع شناسی داشته باشیم.

حجت الاسلام دکتر سید محمود طباطبایی مسئول نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی مشهد:

  جامعه حوزوی به جهت فقه پویای جواهری بیشتر به موضوعات جدید اقبال پیدا کرده است بدون اینکه دانشگاه زده شده باشد. گاه به عنوان یک آسیب مطرح میشود که طلاب با پرداختن با تحقیقات دانشگاهی از حوزه جدا می شوند. اما برآیند کارهای حوزوی در مسائل میان رشته ای پا به پای دانشگاهیان است. حمایت های آیات عظام مانند آیت الله مروارید ترویج دهنده این نگاه است و کمک کننده به این پژوهشگران. همچنین دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز بسیار مستعد کمک به این فضای علمی است و نگاه به مسائل مذهبی را به خوبی درک میکند.

نیاز است که در فضای دانشجویی این مساله مطرح و پی گیری شود. پیشنهاد می کنم که برخی موضوعات را به دانشجویان بسپاریم و همانطور که طلاب درگیر هستن دانشجویان نیز مشغول باشند. ارتباطی باشد بین طلاب دروس خارج با دانشجویان رشته پزشکی.

دکترمحسن نعمتی متخصص تغذیه:

مساله پزشکی راحت ترین زمینه برای کار بین رشته ای است بین رشته پزشکی و فقه و خوشبختانه به تدبیر علما و اهل دانشگاه در حوزه فقه و پزشکی کارهای خوبی انجام شده است و البته همچنان نیاز است به فعالیت های بیشتر.

اروپا از فقه مسیحی ناامید هستند و برخی فرق مسیحی همچنان انتقال خون را حرام می دانند و برای همین قواعد فقهی را کنار گذاشتند. می دانیم که عمل جراحی بدون انتقال خون ناممکن است. لذا در کشورهای اروپایی قواعد فقه مسیحی را کنار گذاشته اند ولی الحمدلله ما در حوزه پزشکی هیچ محذور فقهی ای نداریم بجز بخشی مانند معاینات که مانع زاست.

دکتر زیارت نیا عضو هیئت علمی موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی:

این موسسه بیش از ۳۰ سال در صنعت غذایی کشور قدمت دارد. در حوزه های غذایی تنها موسسه پژوهشی خارج از تهران و زیر مجموعه وزارت علوم تحقیقات و فناوری است. درحال حاضر ۳۰ عضو هیئت علمی دارد در ۶ گروه پژوهشی و در زمینه های مختلف مربوط به صنایع غذایی فعالیت میکند.

بحث برند حلال فقط برای مسلمانان نیست. در بین مسیحیان نیز مطرح هست چرا که حداقل میدانند غذای سالمی است و فراورده های حلال گردش مالی بسیار بالایی دارد که بیش از مصرف مسلمانان است. سهم ما در محصولات حلال در دنیا چیزی کمتر از یک درصد است و این یک ضعف است. برند حلال بر اساس مبانی فقهی اهل سنت است و شیعه وارد نشده است. اگر بخواهیم در آزمایشگاه این ملاکات را پیاده کنیم شاخص های حلال خیلی تبیین نشده اند. یکی از مسائل الکل است. میزان الکلی که ما داریم چه میزان باید باشد که ملاک حلال و حرام روشن باشد. از مباحث دیگر مساله ژلاتین است که هم منشا طبیعی دارد و هم صنعتی. ژلاتین بدست آمده از خوک بسیار ارزان و فراوان است. در خیلی از فرآورده های دارویی استفاده می شود لذا نیاز است که هم اندیشی شود و در نهایت در پروتکل های آزمایشگاهی نیز وارد شود. مساله رنگ که منشا آن حشرات هستند هم از جمله مساله مبهم است. امید است که این همکاری ها ثمربخش باشد و راه حل های مناسب به زودی در دسترس اهل فن قرار گیرد.

دکتر امامی عضو هیئت علمی دانشکده داروسازی:

 به گمانم برخی مسائل برای حوزه تبیین نشده است مانند غنا الکل و.. شاید اگر تبیین شود فتاوی تغییر کنند. مثال الکل که ذکر شد یا ژلاتین مهم هستند و اینکه خوک با آدم بسیار شبیه است از طرفی مساله هورمون ها را داریم که باز منشا حیوانی دارند. ما همه در واقع غرب نشین هستیم چرا که محصولات غربی ما را احاطه کرده اند و نیاز به فتاوی جدید داریم و فقه باید ورود کند و راه حل پیدا کند.

 در خمیر مایه از میته استفاده شده و در روایات تاییدی بر پاکی آن آمده حال اکنون در فرآورده های دارویی جدید که از همین طریق بدست می آید آیا حکم قبلی قابل تسری هم هست یا نه؟

آیت الله مروارید: فقه جواهری که گفته می شود روش استنباط است. استنباط روشی دارد که نوعا مربوط به موضوع خاصی نیست. لذا فقه جواهری مربوط به موضوعات خاص نیست. اساس کار ما امروز هم فقه جواهری است. مساله ما موضوع شناسی است. موضوعاتی است که باید آشنا باشیم و حکم آنها را از طریق فقه بدست بیاوریم.

 یکی از بحث ها استعمال اشیاء مضره است که آقایان حرفهایی دارند در کم و زیاد ضرر و احکام متناسب آنها. باید بحث شود که هر مضری حرام است یا نه و چه شرایطی دارد. بحث دیگر ضرورت هاست مانند حرام هایی که ضرورت آن ثابت است مانند الکل یا خوک. حال اگر اضطرار پیدا شد چه باید کرد؟ قاعده است که در اضطرار هر شی حرامی حلال میشود که البته نیاز به بحث های جدی است. مثلا فرض کنید معتقد شدیم که خمر نجس و حرام است حال اگر ضرورتی اقتضا کرد اشکالی ندارد که بگوییم حلال است.

بحث اکنون ما آبزیان است، ماهی بدون فلس حلال نیست که مورد اتفاق است اما اینکه کدام ماهی بدون فلس است و کدام نیست محل بحث است. روایات زیادی وجود دارد که نمی توان ماهی بدون فلس را حلال دانست اما اینکه حتما تمام بدن را گرفته باشد اینطور نیست. اینها بحث های موضوع شناسی را میخواهد که کدام ماهی با فلس است یا نیست. بحث دیگر، سایر آبزیان است. مثلا در روایات تصریح شده است که قورباغه و خرچنگ حرام است. و اموری نیز مسکوت هستند حال در پی این هستیم که احکام این را بیابیم.

بهرحال ما معتقدیم و نمی توانیم بی اعتنا به اعتقاداتمان باشیم از طرفی نمی توانیم به ملاکات همه احکام پی ببریم. مثلا عنوانی هست با نام حیوانات مسخ شده چون برخی اقوام از کفار به این صورت مسخ شده اند و این عنوانی شده است در روایات. ممکن است آن حیوان مفید هم باشد اما باید این ها را لحاظ کرد که البته تعبدی و معنوی است و مربوط به علوم نیست و آن را کشف نمی کنند؛ لذا ما نمی توانیم بگوییم آن ها حلال است، چراکه به آنها معتقدیم. موضع شناس خیلی کار مشکلی هم نیست. علما باید به اهل فن مراجعه کنند که آیا فلان آبزی فلس دارد یا ندارد.

حضرت حجت الاسلام و المسلمین محسن ملکی استاد دروس خارج حوزه علمیه مشهد:

 اگر وحدت حوزه و دانشگاه بخواهد عملیاتی شود نخبگان حوزوی و دانشگاهی باید باهم ارتباط داشته باشند، خصوصا در مسائل فقهی. موضوعات احکام به منزله علتند برای احکام، یعنی شناخت درست موضوع موثر است در حکم دادن. در موضوع شناسی علوم تجربی بسیار می توانند کمک کنند. بحث پویایی فقه با توجه به این موضوع شناسی حل می شود. فقه ما جواهری است یعنی هم سنتی است و هم پویاست.

برچسب ها: , , , ,

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست